Cà chua là một trong những loại rau quả mẫn cảm nhất với điều kiện đất, dinh dưỡng, độ pH và độ ẩm. Chỉ cần tưới dư nước, mưa kéo dài, dung dịch tưới có độ dẫn điện EC tăng đột ngột hoặc pH lệch khỏi ngưỡng thích hợp là rễ bắt đầu bị tổn thương. Hậu quả thường gặp là vàng lá, thối rễ, cây đứng lại không phát triển, tỉ lệ đậu trái giảm và năng suất cuối vụ đi xuống rất rõ.
Giai đoạn sau đậu trái là một trong những giai đoạn nhạy cảm nhất của cây cà chua. Trong thời điểm này, cây phải ra quyết định: giữ lại những trái khỏe mạnh để nuôi tiếp hay chủ động rụng bớt để bảo toàn nguồn lực. Nếu không được chăm sóc đúng cách, hiện tượng rụng trái sinh lý có thể xảy ra hàng loạt, gây thiệt hại lớn về năng suất và làm lệch đồng đều lứa trái. Một trong những giải pháp hiệu quả và đang được áp dụng rộng rãi là kết hợp Bo và Amino acid. Đây không chỉ là sự bổ sung đơn thuần các chất dinh dưỡng, mà là một chiến lược can thiệp sinh lý: giúp cây củng cố mô cuống, duy trì lưu thông dòng dinh dưỡng, đồng thời phục hồi nhanh những tổn thương vi mô xảy ra sau các tác động môi trường.
Trong giai đoạn nuôi trái, cây cà chua phải đối mặt với hàng loạt thách thức về mặt sinh lý và cơ học. Trái phát triển nhanh, vỏ căng mỏng, cuống bắt đầu chịu lực kéo lớn và dễ bị tổn thương nếu không có sự hỗ trợ từ hệ dinh dưỡng cấu trúc. Đây cũng là thời điểm dễ xảy ra các hiện tượng như nứt trái, rụng trái sinh lý, hoặc mềm trái sau thu hoạch, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng thương phẩm.
Trong điều kiện trồng cà chua trong nhà màng, cây thường phát triển nhanh nhưng lại dễ gặp vấn đề về thân mềm, lá mỏng, trái nứt và dễ rụng. Nguyên nhân đến từ môi trường ẩm, ánh sáng khuếch tán và hệ thống rễ bị giới hạn trong giá thể hoặc đất phối trộn. Đây cũng là lý do vì sao Silic được xem như “lớp áo giáp sinh học” giúp cây đứng vững, giữ trái chắc và hạn chế tổn thương khi gặp biến động môi trường.
Trong chu kỳ sinh trưởng của cà chua, những cơn mưa lớn kéo dài luôn là thử thách không nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn cây đang nuôi trái. Dù trồng ngoài trời hay trong nhà màng, khi lượng nước vượt quá khả năng thoát của đất hoặc hệ thống thoát ẩm kém hiệu quả, cây sẽ dễ rơi vào tình trạng stress nghiêm trọng: rễ thiếu oxy, mô trái bị rạn, mô lá ủng nước, sinh lý bị rối loạn. Không giống các tổn thương cơ học có thể quan sát ngay bằng mắt thường, ảnh hưởng của mưa lớn thường ngấm ngầm nhưng dai dẳng: cây suy yếu dần, đọt ngừng phát triển, trái rụng sinh lý nhiều hơn, nguy cơ thối nhũn và nhiễm nấm bệnh tăng mạnh. Nếu không có giải pháp can thiệp kịp thời, vườn cà chua có thể mất trắng năng suất chỉ sau một vài trận mưa lớn liên tiếp.
Trong sản xuất cà chua, việc phòng bệnh sớm và chủ động luôn là nguyên tắc cốt lõi để duy trì năng suất ổn định và chất lượng trái đồng đều. Tuy nhiên, không phải lúc nào thuốc phòng bệnh cũng đạt hiệu quả như mong muốn, đặc biệt trong các điều kiện bất lợi như độ ẩm cao, mưa kéo dài, hay sự xuất hiện ngày càng nhiều dòng vi sinh vật có sức đề kháng mạnh với thuốc.
Trong mô hình trồng cà chua nhà màng, cây trồng được bảo vệ khỏi mưa gió và một phần sâu hại, nhưng lại phải đối mặt với những áp lực mới như độ ẩm cao, nhiệt độ dao động mạnh, và sự tích lũy của nấm bệnh trong môi trường khép kín. Điều này đòi hỏi người trồng phải chủ động hơn trong việc phòng bệnh và tăng cường sức đề kháng cho cây. Một trong những giải pháp đang được nhiều nhà màng áp dụng là phun Silic định kỳ. Không chỉ đơn thuần là một yếu tố vi lượng, Silic hoạt động như một chất kích thích sinh học giúp tăng cường cấu trúc mô thực vật, giảm hiện tượng mất nước, chống nấm và hạn chế tác động bất lợi từ môi trường. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của Silic, việc sử dụng đúng thời điểm và đúng tần suất là yếu tố then chốt.
Trong quá trình canh tác cà chua, người trồng thường tập trung vào các yếu tố đa lượng như Đạm, Lân, Kali, trong khi nhóm vi lượng, đặc biệt là Bo, lại dễ bị bỏ sót hoặc sử dụng thiếu kiểm soát. Thực tế cho thấy, thiếu Bo là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến rụng hoa, rụng trái non, cuống trái mềm và trái dị dạng, làm giảm đáng kể năng suất và chất lượng nông sản. Bo là nguyên tố vi lượng thiết yếu, nhưng ở dạng thông thường như borax hoặc acid boric, Bo rất dễ bay hơi hoặc bị rửa trôi trong điều kiện pH đất không phù hợp. Điều này khiến cho hiệu quả bổ sung Bo trở nên kém ổn định, đặc biệt trong mô hình trồng cà chua thâm canh hoặc trong nhà màng.
Trên cây cà chua, các bệnh hại do nấm như sương mai, phấn trắng, thán thư luôn là mối đe dọa lớn, đặc biệt trong điều kiện độ ẩm cao và luân canh không hợp lý. Mặc dù thuốc bảo vệ thực vật vẫn là công cụ phòng trừ chính, nhưng trên thực tế, hiệu quả của thuốc không phải lúc nào cũng đạt như mong đợi. Nguyên nhân có thể đến từ khả năng kháng thuốc của mầm bệnh, từ điều kiện môi trường gây ức chế hấp thu hoặc từ chính tình trạng sinh lý suy yếu của cây.
Trong canh tác cà chua, hiện tượng trái bị nứt gần chín không còn xa lạ, đặc biệt ở những ruộng trồng trong nhà màng hoặc ở giai đoạn cuối vụ. Những vết nứt tưởng chừng nhỏ lại gây ra hậu quả lớn: trái nhanh hỏng, giảm giá trị thương phẩm, khó bảo quản và dễ bị xâm nhập bởi nấm bệnh. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều nông dân đánh mất thành quả vào phút cuối.
