Phát hiện một trái sầu riêng bị nứt, bạn nên xem điều gì trước? Hãy xác định trái còn đang lớn hay đã chín, vết nứt xuất hiện trên cây hay sau khi cắt, rồi quan sát phần vỏ xung quanh. Ba thông tin này giúp chọn đúng hướng kiểm tra trước khi điều chỉnh nước hoặc phân bón.
Trái chín tự tách vỏ cần được xem xét khác với trái đang phát triển bị rạn hoặc nứt. Khi vết nứt đã có, mục tiêu chăm sóc là hạn chế phát sinh thêm ở những trái còn nguyên và xử lý nguyên nhân đang ảnh hưởng đến vườn; phân bón không làm vết nứt cũ liền lại.
Phân biệt nứt trái đang lớn với trái chín tách vỏ
Với trái đã chín, vỏ có thể tách theo đường ráp giữa các phần vỏ. Bạn nên đối chiếu độ chín và thời điểm thu hái trước, bởi hiện tượng này liên quan đến quá trình chín, không tự chỉ ra một chất dinh dưỡng đang thiếu.
Còn nếu trái chưa đến độ thu hoạch đã nứt, hãy ghi lại ngày đậu trái, đặc điểm giống và diễn biến gần đây của vườn. Màu xanh của vỏ chưa đủ để xác định trái còn non. Kết hợp tuổi trái với dấu hiệu chín sẽ giúp bạn đọc đúng các tình huống trong bảng dưới đây.
| Điều quan sát được |
Việc nên kiểm tra trước |
| Nứt trên cây khi chưa đến độ thu hoạch | Độ ẩm đất, thay đổi mưa tưới và phần vỏ quanh vết nứt |
| Trái đã chín, tách theo đường múi | Độ chín và thời điểm thu hái |
| Chỉ nứt sau khi cắt | Độ chín lúc cắt, va đập và điều kiện giữ trái |
| Vết nứt kèm mềm, thâm hoặc rỉ dịch | Tổn thương và khả năng thối trái |
Kiểm tra nước tưới và độ ẩm vùng rễ
Sau khi xác định thời điểm nứt, hãy nhìn lại mưa và tưới. Trước đó đất có khô kéo dài rồi gặp mưa lớn hoặc được tưới bù nhiều không? Nếu có, kiểm tra độ ẩm ở vùng rễ để điều chỉnh cách tưới, đồng thời đối chiếu tuổi trái và những tổn thương trên vỏ. Diễn biến nước là một phần của việc tìm nguyên nhân, chưa đủ để giải thích mọi trường hợp nứt.
Hãy kiểm tra độ ẩm xuống vùng rễ, ở cả dưới lớp phủ, gần béc, cuối đường ống và chỗ trũng. So sánh cây bị nứt với cây còn bình thường. Nếu nước phân bố không đều, sửa béc và cách tưới; nếu đọng nước, khơi thông đường thoát.
Sau đó điều chỉnh lượng tưới theo đất và mưa thực tế. Tránh ngừng tưới đột ngột hoặc tưới thật nhiều chỉ để “chữa nứt trái”.
Đối chiếu dinh dưỡng với lịch chăm sóc
Khi phần nước và thoát nước đã được kiểm tra, bạn có thể xem tiếp lịch dinh dưỡng. Canxi và bo tham gia cấu trúc vách tế bào, nhưng vết nứt riêng lẻ không cho biết cây thiếu chất nào. Vì thế, việc bổ sung cần dựa vào lượng đã dùng và tình trạng cây, thay vì chỉ chọn một sản phẩm được giới thiệu là làm cứng vỏ.
Trước hết, ghi những sản phẩm đã dùng, hàm lượng, lượng bón hoặc phun và ngày sử dụng. Kiểm tra cả sức rễ: rễ bị úng hoặc hư sẽ hút nước và dinh dưỡng kém dù vườn đã được bón phân. Nếu nghi thiếu chất, nhờ người có chuyên môn đánh giá và hướng dẫn lấy mẫu đất, lá phù hợp.
Bài sầu riêng nứt trái có phải do thiếu canxi, bo giải thích phần này và cách kiểm tra lượng bo từ nhiều sản phẩm.
Vết nứt có thâm, mềm hoặc rỉ dịch thì xử lý hướng nào?
Nếu vết nứt đi cùng mô mềm, thâm, rỉ dịch hoặc mùi lạ, hãy chuyển sang kiểm tra thêm bệnh và tổn thương. Chụp cả trái lẫn cận cảnh vùng bất thường, đồng thời ghi phần thối xuất hiện trước hay sau khi nứt. Những thông tin này sẽ giúp người có chuyên môn đánh giá rõ hơn.
Thối trái do Phytophthora có thể bắt đầu bằng vết úng rồi lan thành mảng nâu sẫm. Tuy nhiên, chỉ một ảnh chụp hoặc vết nứt không đủ để xác định tác nhân gây bệnh. Nếu mô hư lan nhanh hoặc xuất hiện trên nhiều cây, nên nhờ kỹ thuật xem trực tiếp thay vì xử lý như một biểu hiện thiếu phân.
Nếu trái chỉ nứt sau thu hoạch
Lúc này, xem lại độ chín khi cắt, thời gian đến lúc nứt, va đập và nơi giữ trái. Quá trình chín và mất nước sau thu hoạch có liên quan đến tách vỏ sầu riêng. Việc điều chỉnh phân ngoài vườn không thay thế được quản lý khâu thu hái, bảo quản.
Khi theo dõi, chỉ cần ghi đều năm thông tin: giống và tuổi trái; nứt trên cây hay sau cắt; mô quanh vết nứt; mưa và tưới; số trái mới nứt. Những ghi chép này hữu ích hơn việc đổi nhiều sản phẩm cùng lúc. Có thể dùng bảng kiểm tra nứt trái, bể gai khi thăm vườn.
