Sau khi cắt trái, có cây sầu riêng vẫn giữ được tán lá tốt, có cây lại thưa lá và chậm ra đọt. Trước khi chọn cách phục hồi, cần kiểm tra thêm độ ẩm đất và tình trạng rễ. Cây thiếu nước cần được điều chỉnh tưới, còn cây đang úng hoặc có rễ hư cần được xử lý nguyên nhân gây suy.
Có thể dùng fulvic cho sầu riêng sau thu hoạch cùng đợt bón phục hồi đầu tiên, khi đất đủ ẩm, thoát nước tốt và rễ còn hoạt động. Cùng với việc hỗ trợ vùng rễ, cần tiếp tục bón dinh dưỡng phù hợp, chăm tán và bảo vệ cơi đọt mới.
Khi nào nên đưa fulvic vào đợt phục hồi?
Hãy bắt đầu bằng việc quan sát bộ lá, cành và thân, rồi kiểm tra đất ở vùng rễ. Cần chú ý những cây héo từ sáng, rụng lá nhiều, có vết chảy nhựa hoặc suy nhanh sau thu hoạch. Với cây yếu, chỉ kiểm tra một phần rễ ở vị trí đại diện, tránh bới rộng quanh gốc làm đứt thêm rễ.
Từ kết quả kiểm tra, có thể sắp xếp việc chăm sóc như sau:
| Tình trạng cây và đất |
Việc cần làm trước khi dùng fulvic |
| Cây còn bộ lá khá, đất đủ ẩm và thoát nước tốt | Có thể cân nhắc dùng trong đợt bón phục hồi đầu tiên, theo hướng dẫn sản phẩm. |
| Cây héo, đất khô hoặc hệ thống tưới làm ướt không đều | Điều chỉnh cấp nước, kiểm tra lại độ ẩm và trạng thái cây. |
| Đất đọng nước, rễ có dấu hiệu hư hoặc cây tiếp tục suy | Thoát nước và xác định nguyên nhân gây hại trước khi tăng phân hay tưới thêm sản phẩm hỗ trợ. |
Nếu có dấu hiệu thối rễ, xì mủ hoặc cây suy nhanh, nên nhờ cán bộ kỹ thuật kiểm tra để chọn biện pháp xử lý phù hợp. Bài sầu riêng rễ yếu, bón phân không ăn hướng dẫn thêm những điểm cần xem ở vùng gốc và bộ rễ.
Ổn định nước để rễ hoạt động trở lại
Sau khi nhận diện tình trạng cây, hãy kiểm tra xem nước tưới có đến được vùng rễ hay không. Ở vườn thu hoạch vào lúc ít mưa, béc có thể làm ướt không đều hoặc chỉ làm ẩm lớp đất mặt. Cần xem thêm đất dưới lớp lá phủ ở vài vị trí dưới tán, rồi điều chỉnh phạm vi và lượng tưới theo thực tế.
Nếu vườn gặp mưa kéo dài, ưu tiên khơi thông đường thoát nước và hạn chế nước đọng quanh gốc. Khi đất còn sũng, tưới thêm dung dịch fulvic sẽ đưa vào lượng nước mà vùng rễ chưa cần. Chỉ bố trí lần tưới phân khi đất đã thoát nước và trạng thái cây cho phép.
Vườn cần điều chỉnh độ chua nên đo pH trước khi chọn lượng vôi. Nếu đã bón vôi, ghi lại loại và ngày bón, rồi đối chiếu hướng dẫn phối hợp của các loại phân để sắp lần bón tiếp theo.
Chăm tán và bổ sung dinh dưỡng phục hồi
Trong lúc điều chỉnh nước, có thể tiến hành vệ sinh vườn và tỉa những cành gãy, sâu bệnh, suy yếu hoặc đan chéo. Cây đã thưa lá cần được giữ lại phần tán khỏe còn lại; mức cắt tỉa nên theo sức cây, tránh làm mất thêm nhiều lá đang quang hợp.
Cùng với việc giữ lại tán khỏe, cần bổ sung dinh dưỡng để cây nuôi bộ lá và đọt mới. Lượng phân nên dựa vào tuổi cây, kích thước tán, tải trái vừa thu và lịch bón trước đó. Phân hữu cơ hoai mục bổ sung chất hữu cơ cùng một phần dinh dưỡng; phân khoáng cung cấp thêm các nguyên tố còn cần. Cần cộng các nguồn vào cùng kế hoạch để chọn lượng bón phù hợp.
Ở cây còn khỏe và có rễ hoạt động, dinh dưỡng phục hồi có thể được bố trí cùng giai đoạn dùng fulvic. Lần bón sau được điều chỉnh theo sức cây và diễn biến đọt. Riêng cây có rễ tổn thương cần xem lại khả năng tiếp nhận phân, tránh bón dồn lượng lớn khi rễ còn đang bị ảnh hưởng.
Cách dùng fulvic cho sầu riêng sau thu hoạch
Fulvic có thể hỗ trợ phát triển rễ và hấp thu dinh dưỡng, nhưng đáp ứng thay đổi theo công thức, lượng dùng và điều kiện cây. Các sản phẩm mang tên fulvic có thể là bột hòa tan, dung dịch hoặc phân phối hợp thêm dinh dưỡng, nên liều và cách sử dụng cũng khác nhau.
Nếu mục tiêu là chăm sóc vùng rễ, chọn công thức có hướng dẫn bón hoặc tưới gốc. Cách đưa sản phẩm ra vườn cũng cần phù hợp với dạng phân:
- Tưới gốc hoặc tưới béc: Phân bố dung dịch vào vùng có rễ dưới tán, kiểm soát tổng lượng nước và tránh đổ dồn sát thân.
- Bón rải: Rải đều theo vùng rễ và hướng dẫn sản phẩm, kết hợp tưới phù hợp để phân hòa tan, phân bố trong đất. Hạn chế xới sâu làm đứt rễ.
- Phun lá: Chỉ dùng sản phẩm có hướng dẫn phun, đúng liều và điều kiện thời tiết phù hợp. Liều tưới gốc và liều phun cần được đọc riêng trên nhãn.
Với hệ thống nhỏ giọt, còn phải kiểm tra độ tan, cặn và khả năng tương hợp của cả hỗn hợp. Phần hướng dẫn sử dụng fulvic trình bày thêm cách lựa chọn đường dùng trước khi tính lượng.
Ví dụ tính lượng Multibon theo diện tích
Multibon công bố fulvic axit 50%, amino axit 9% và NPK 4-0-11. Mức tưới béc tham khảo trên trang sản phẩm là 1–2 kg/1.000 m² cho nhóm cây ăn trái, cần đối chiếu nhãn thực tế trước khi áp dụng.
Nếu diện tích áp dụng theo hướng dẫn là 4.000 m², lượng sản phẩm tương ứng là 4–8 kg. Đây là tổng lượng tính cho diện tích đó; số bồn pha và lượng nước còn phụ thuộc hướng dẫn sử dụng cùng hệ thống tưới. Mức tưới béc này không được chuyển thành liều phun lá hoặc liều bón rải cho mỗi cây.
Khi dùng công thức có NPK đi kèm, cần tính cả đạm và kali vào lượng phân phục hồi. Nếu định phối thêm NPK, amino hoặc vi sinh, hãy xem mục đích của từng thành phần và hướng dẫn tương hợp trước khi pha. Bài fulvic kết hợp với gì giúp lựa chọn những thành phần thực sự cần cho lần chăm sóc.
Tiếp tục nuôi và bảo vệ cơi đọt mới
Khi chồi bắt đầu phát triển, công việc chăm sóc chuyển dần sang duy trì nước, dinh dưỡng và bảo vệ lá non. Cần theo dõi khả năng mở lá, độ đồng đều của cơi đọt cùng các dấu hiệu sâu bệnh. Đọt đã bung cần tiếp tục phát triển thành bộ lá khỏe để cây duy trì sinh trưởng.
Nếu cây đang phát triển tốt, có thể tiếp tục chế độ nước và phân đã tính, không cần thêm fulvic vào mọi lần tưới. Khi lá non bị hại hoặc đọt chậm lớn, hãy tìm nguyên nhân trước khi quyết định bổ sung sản phẩm hay thúc thêm đọt.
Theo dõi gì trước lần chăm sóc tiếp theo?
Ngay từ đợt phục hồi đầu, nên ghi lại ngày chăm sóc, loại phân, lượng đã dùng, tình hình mưa và tưới. Chọn một số cây đại diện để chụp ảnh và đối chiếu hằng tuần. Cách theo dõi này giúp nhận ra cây đang hồi phục hay vẫn tiếp tục suy.
Khi quay lại vườn, chú ý 3 nhóm dấu hiệu:
- Bộ lá và đọt: Cây có giảm héo, giữ lá tốt hơn, chồi tiếp tục phát triển và lá mở đầy đủ hay không.
- Đất và nước: Vùng dưới tán đã được tưới đều, đủ ẩm và thoát nước tốt chưa.
- Thân và rễ: Vết chảy nhựa, vùng vỏ bất thường hoặc dấu hiệu rễ hư có còn tiến triển không.
Nếu cây héo tăng, rụng lá nhanh hoặc vết bệnh lan rộng, cần kiểm tra sớm thay vì chờ đến lịch bón tiếp. Còn khi cây giữ lá và nuôi đọt tốt hơn, có thể dựa vào diễn biến đó cùng lượng phân đã dùng để sắp lần chăm sóc sau. Phần chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch, có nên bón mạnh ngay giải thích thêm cách điều chỉnh theo sức cây.
