Cà phê vừa trồng, thấy bộ lá chưa xanh như mong muốn, nhiều nhà vườn muốn phun thêm dinh dưỡng. Có trường hợp cây cần được bổ sung chất còn thiếu, nhưng cũng có trường hợp phải chỉnh lại nước tưới hoặc theo dõi thêm đợt lá non đang trưởng thành.
Vì vậy, trước khi chọn phân bón lá cho cà phê con, nên xem cây đang phát triển ra sao và đất quanh bầu có đủ ẩm, thoát nước không. Khi biết điều gì đang làm cây chậm lớn, việc quyết định có phun hay không sẽ cụ thể hơn: bổ sung chất còn thiếu, chăm lại bộ rễ hoặc tiếp tục theo dõi nếu cây vẫn phát triển bình thường.
Có cần phun phân bón lá cho cà phê con định kỳ không?
Nếu cây giữ lá, ngọn tiếp tục lớn và được bón gốc phù hợp với tuổi cây, chưa cần phun thêm chỉ vì đã đến lịch. Phần dinh dưỡng chính vẫn cần được cung cấp qua rễ; phun lá là cách bổ sung khi cây cần thêm một chất hoặc đang gặp hạn chế về khả năng hấp thu qua rễ.
Lá hấp thu được một phần dinh dưỡng từ dung dịch phun, nhưng lượng bám lại thay đổi theo bộ lá, công thức và thời tiết. Cà phê mới trồng có tán nhỏ nên mỗi lượt giữ được ít dung dịch. Pha đậm hơn để cố đưa thêm nhiều chất có thể làm lá cháy, vì vậy vẫn phải duy trì phần phân bón gốc đã tính cho cây mới trồng.
Cùng biểu hiện lá nhạt màu, cây thiếu dinh dưỡng sẽ cần cách xử lý khác với cây đang bị úng hoặc khô bầu. Để phân biệt, hãy bắt đầu từ kiểu vàng trên lá, vị trí cây trong lô và độ ẩm ở bầu.
Quan sát cây và đất trước khi quyết định
Hãy chọn vài cây có biểu hiện và so với cây khỏe cùng giống, tương đương tuổi. Quan sát lá già hay lá non nhạt màu trước, vàng đều hay vàng giữa gân, có đốm hoặc cháy mép không. Đồng thời nhớ lại hiện tượng bắt đầu sau trận mưa, lượt tưới hay lần bón, phun nào.
Chẳng hạn, cây vàng tập trung ở những hố thấp sau mưa là lý do để kiểm tra nước đọng trước. Nếu cây yếu ở cuối tuyến tưới, xem nước có đến bầu và đầu tưới có bị nghẹt không. Trong những tình huống này, cần sửa cách cấp hoặc thoát nước để rễ có điều kiện hoạt động trở lại.
Riêng lá mới mở, màu có thể còn sáng rồi xanh dần khi trưởng thành. Nếu ngọn vẫn lớn, lá tiếp tục mở bình thường, nên theo dõi thêm thay vì phun chỉ để lá đậm màu hơn. Còn khi cà phê con vàng lá kéo dài, cần xem cả lượng phân đã bón và tình trạng rễ để tìm nguyên nhân.
Cây héo nhanh, cổ rễ thâm hoặc có thêm cây bị ảnh hưởng cần được kiểm tra sớm tại vườn. Đây là lúc cần tìm nguyên nhân gây hại, chưa nên thử lần lượt nhiều loại phân bón lá.
Những trường hợp có thể cân nhắc phun bổ sung
Đối chiếu biểu hiện của cây với lịch bón; nếu cần, lấy mẫu phân tích để xác định chất còn thiếu. Khi đã có căn cứ, có thể chọn nguồn bổ sung qua lá phù hợp. Ví dụ, nếu cây cần thêm magiê, tìm sản phẩm chứa Mg có hướng dẫn phun cho cây ở giai đoạn này. Việc chọn phân lúc đó dựa vào chất cần bổ sung, không chỉ dựa vào tên gọi “xanh lá” trên bao bì.
Nếu rễ đang hồi phục sau khi đã sửa tình trạng khô bầu hoặc úng, phun lá có thể giúp bổ sung dinh dưỡng mà cây còn thiếu. Lúc này vẫn phải chọn sản phẩm có hướng dẫn cho cây con và kiểm tra lá trước khi phun. Cây còn héo nặng, lá mất nước hoặc cháy nhiều cần được chăm lại và kiểm tra tại vườn trước.
Khi dùng trong giai đoạn phục hồi, tiếp tục kiểm tra đất và rễ sau phun. Lá có thể cải thiện màu trong khi hố vẫn giữ nước; nếu chỉ nhìn lá rồi bỏ qua thoát nước, cây vẫn có thể suy tiếp.
Chọn sản phẩm và tính lượng cho phần vườn cần phun
Khi đã biết cần bổ sung gì, đọc thành phần, hàm lượng và hướng dẫn cho cây con. Với các chất trung, vi lượng, chú ý đơn vị công bố để so đúng sản phẩm. Chẳng hạn, hàm lượng magiê ghi theo Mg khác với hàm lượng quy đổi theo MgO.
Nếu nhãn ghi “+TE”, xem cụ thể gồm những vi lượng nào. Đặc biệt, rà các sản phẩm chứa bo (B) đã dùng hoặc định pha chung để tránh bổ sung quá mức. Phân amino hay rong biển cũng cần được đọc đầy đủ thành phần, vì có thể chứa thêm các dưỡng chất khác.
Tiếp theo, xác định nồng độ pha và lượng dung dịch dự kiến phun cho cây hoặc diện tích. Có thể thử bằng nước sạch trên một nhóm cây đại diện, dùng cùng béc, áp lực và cách di chuyển, rồi ghi lượng nước cần để phủ theo yêu cầu mà không chảy thành dòng. Lấy lượng nước đo được làm cơ sở tính tổng dung dịch cho phần lô cần phun, rồi đối chiếu giới hạn trên nhãn.
Khi pha, cân hoặc đong đúng lượng sản phẩm, thực hiện đúng trình tự và đủ thể tích dung dịch được hướng dẫn. Nếu nhãn chưa rõ cách dùng cho cây mới trồng, hỏi lại nơi cung cấp trước; không tự lấy nguyên liều của vườn kinh doanh hoặc chia đôi theo cảm tính. Chỉ pha lượng cần dùng, tránh phun lặp lên hàng đã làm để dùng hết phần dư.
Chọn thời điểm phun phân bón lá thế nào để hạn chế cháy lá?
Chọn lúc trời mát, ít gió, cây không héo và lá không nóng. Xem dự báo mưa cùng khoảng thời gian cần tránh mưa của sản phẩm. Nếu tán còn đẫm nước, chờ theo hướng dẫn để dung dịch không bị pha loãng hoặc chảy khỏi lá.
Trước khi pha, kiểm tra bình, dây, lọc và béc. Vệ sinh thiết bị theo hướng dẫn đối với sản phẩm đã dùng ở lần trước. Nên bố trí bình thuốc cỏ riêng để tránh dư lượng gây hại cây con. Khi phun, điều chỉnh béc và áp lực theo hướng dẫn để phủ đều phần lá cần tiếp xúc, đồng thời dùng trang bị bảo hộ theo nhãn.
Nếu muốn pha chung phân bón lá với thuốc hoặc chất loang trải, cần kiểm tra hướng dẫn phối hợp của từng sản phẩm. Thử trong bình nhỏ giúp phát hiện vón, tách lớp hoặc kết tủa. Nếu chưa rõ khả năng phối, hỏi lại hoặc tách lượt, tránh thêm nhiều thành phần vào cùng một bình.
Sau khi đã xác nhận cách phối phù hợp, phun thử trên nhóm cây nhỏ theo hướng dẫn và theo dõi phản ứng trước khi mở rộng.
Theo dõi sau phun để quyết định có cần làm tiếp
Đánh dấu vài cây và chụp ảnh trước phun để có cơ sở so sánh. Trong những lần thăm vườn sau, quan sát ngọn, lá mới và xem có xuất hiện thêm đốm, cháy mép hoặc héo không. Phần lá đã cháy sẽ không lành nguyên vẹn, nên chú ý sự phát triển tiếp theo của cây thay vì cố làm mọi lá cũ xanh lại.
Nếu xuất hiện tổn thương sau phun, dừng lặp lại hỗn hợp và kiểm tra lượng pha, cách phối, nước cùng thời tiết lúc thực hiện. Cây tổn thương nặng hoặc có thêm cây bị ảnh hưởng cần được kiểm tra tại vườn, tránh đổi sang sản phẩm khác khi chưa rõ điều gì đã xảy ra.
Lượt tiếp theo phải phù hợp với số lần, khoảng cách sử dụng trên nhãn và tình trạng cây lúc đó. Cây đã phát triển bình thường, nhu cầu đã được đáp ứng thì chưa cần bổ sung thêm. Cây vẫn vàng hoặc chậm lớn cần được kiểm tra lại nước, rễ và lịch phân trước khi tăng nồng độ hay phun dày hơn.
